مجله خبری مساجد

عَیناتا
عَیناتا شهری در بلندیهای جنوب غربی جبل ادله میباشد. تاریخچه حوزه عیناتا با زندگانی دو خویشان پر رنگ شیعه این شهر یعنی بنو حسام، و آل خاتون لینک دارااست. بنیانگذار حوزه عیناتا، زین الدین جعفر بن حسام عیناتی، از بنوحسام میباشد. حرّ عاملی[۸] اورا از مشایخ پررنگ شمرده و مجلسی[۹] از او با تفسیر روضه خوان اعظم اعلم خاطر نموده است. او در جزین علم آموزی کرد و آنگاه به عیناتا برگشت و حوزه عیناتا را مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تأسیس کرد.

جمال الدین احمد عیناتی در ثبت حوزه عیناتا سهم مهمی داشت. استحضار ما درباره نقش جمال الدین براساس این نکته میباشد که او مدرس دو بدن از عالمان پر رنگ عاملی، به اسم‌های محمد بن احمد بن محمد صهیونی(متوفی حدود ۸۷۹ق)[۱۰] و محمد بن علی بن محمد بن خاتون عیناتی(متوفی حدود۹۰۰ق)[۱۱] بود.
ناصر بن ابراهیم احسایی بویهی (متوفی ۸۵۳ق)، از ساکنان احساء،[۱۲] نیز در جوانی به جبل ادله مسافرت کرد و تا نقطه نهایی قدمت در رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عیناتا سکونت گزید.

[۱۳] با اعتنا به تاریخ درگذشت او، بویهی نیز احتمالا از شاگردان جمال الدین بوده میباشد. شاگردی این افراد نزد جمال الدین نشانه می دهد که او پر رنگ‌ترین دانا بعدازظهر خویش بوده میباشد، به گونه ای که بویهی برای آموزش فقه، از حوزه‌ احساء به عیناتا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سفر کرد.
فی مابین شاگردان جمال الدین، فردی که عنایت فراوانی داراست و ابعاد با پایین آمدن نقش فامیل بنو حسام، تأثیر مهمی در تداوم فعالیتهای حوزه عیناتا گذارده، شمس الدین محمد بن علی دارای شهرت به ابن خاتون میباشد.[۱۴]
دو بدن از مشهورترین شاگردان وی، فرزندش ابوالعباس جمال الدین احمد (درگذشت حدود ۹۷۷ق)[۱۵] و علی بن عبدالعالی کرَکی دارای شهرت به پژوهشگر کرکی و پژوهشگر ثانی(متوفی ۹۴۰ق)، در تحولات حوزه جبل دلیل نقش مهمی اجرا کردند.
در زمانه ابوالعباس احمد و فرزندش نعمت الله علی بن احمد (متوفی حدود ۹۸۸ق) و نوه‌اش احمد، حوزه عیناتا به نقطع ی عطفِ شکوه خویش رسید و دو بدن از پررنگ‌ترین فقیهان شیعه، یعنی علی بن عبدالعالی کرکی و زین الدین بن علی جُبعی/ جُباعی مشهور به شهیدثانی(متوفی ۹۶۶ق)،[۱۶] نزد برخی از اشخاص خویشان ابن خاتون درس خواندند و از آن ها اذن گرفتند.
دانا و دانا پر رنگ اهل ایران، ملاعبدالله بن حسین تستری (متوفی ۱۰۲۱ق)، به عیناتا مسافرت کرد و نزد نعمت الله علی (متوفی حدود ۹۸۸ق) دارای شهرت به ابن خاتون و فرزندش احمد علم آموزی کرد و از هر دو اذن عام گرفت.[۱۷]
همینطور فقید پررنگ عاملی، علی بن هلال کرکی دارای اسم و رسم به روحانی علی منشار (متوفی ۹۸۴ق)[۱۸] از جمال الدین احمدبن محمدبن علی بن خاتون عیناتی داستان نموده است.[۱۹] علی بن هلال بعد ها به کشور‌ایران هجرت کرد و در دوران فرمانروا طهماسب (متوفی ۹۸۴ق) روحانی الاسلام اصفهان شد.[۲۰]
رونق حوزه عیناتا، که بیش تر از یک قرن به درازا کشید، با سفر برخی اشخاص آل خاتون به جمهوری اسلامی ایران و هند از دربین رفت.[۲۱]

کَرَک
کرَک/ کرک نوح، در راس جبل لبنان واقع گردیده است. اولیه فقیهِ شناخته گردیده این حیطه، احمد بن طارق کرکی (متوفی ۵۹۲ق) میباشد. ذهبی[۲۲] از وی با وصف محدّث و فقیه خاطر کرده و گفته که تاجری شیعه بوده میباشد. پیشگامِ تأسیس حوزه کرک، حسین بن محمد بن هلال کرکی (متوفی حدود ۷۵۷ق)، دانش آموز شهید اولیه، میباشد. او با شهید در حلّه آشنا شد و نزد او شاگردی و از وی اذن اخذ کرد[۲۳] دانسته‌های ما درباره او محصور به همین مطالب میباشد. با این هم اکنون، حوزه کرک در زمان او التفات عیناتا را نیافت.

از سایر عالمان کرک، محمد بن عبدالعالی کرکی (متوفی ۸۰۸ق)، از شاگردان شهید نخستین، میباشد.[۲۴] او مطمئناً در کرک بومی بوده، ولی از اینکه در تکوین حوزه کرک نقشی داشته میباشد یا این که نه، اطلاعی در چنگ وجود ندارد.

عَیناتا
عَیناتا شهری در بلندیهای جنوب غربی جبل ادله میباشد. تاریخچه حوزه عیناتا با زندگانی دو خویشان پر رنگ شیعه این شهر یعنی بنو حسام، و آل خاتون لینک دارااست. بنیانگذار حوزه عیناتا، زین الدین جعفر بن حسام عیناتی، از بنوحسام میباشد. حرّ عاملی[۸] اورا از مشایخ پررنگ شمرده و مجلسی[۹] از او با تفسیر روضه خوان اعظم اعلم خاطر نموده است. او در جزین علم آموزی کرد و آنگاه به عیناتا برگشت و حوزه عیناتا را مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد تأسیس کرد.

جمال الدین احمد عیناتی در ثبت حوزه عیناتا سهم مهمی داشت. استحضار ما درباره نقش جمال الدین براساس این نکته میباشد که او مدرس دو بدن از عالمان پر رنگ عاملی، به اسم‌های محمد بن احمد بن محمد صهیونی(متوفی حدود ۸۷۹ق)[۱۰] و محمد بن علی بن محمد بن خاتون عیناتی(متوفی حدود۹۰۰ق)[۱۱] بود.
ناصر بن ابراهیم احسایی بویهی (متوفی ۸۵۳ق)، از ساکنان احساء،[۱۲] نیز در جوانی به جبل ادله مسافرت کرد و تا نقطه نهایی قدمت در رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد عیناتا سکونت گزید.

[۱۳] با اعتنا به تاریخ درگذشت او، بویهی نیز احتمالا از شاگردان جمال الدین بوده میباشد. شاگردی این افراد نزد جمال الدین نشانه می دهد که او پر رنگ‌ترین دانا بعدازظهر خویش بوده میباشد، به گونه ای که بویهی برای آموزش فقه، از حوزه‌ احساء به عیناتا آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد سفر کرد.
فی مابین شاگردان جمال الدین، فردی که عنایت فراوانی داراست و ابعاد با پایین آمدن نقش فامیل بنو حسام، تأثیر مهمی در تداوم فعالیتهای حوزه عیناتا گذارده، شمس الدین محمد بن علی دارای شهرت به ابن خاتون میباشد.[۱۴]
دو بدن از مشهورترین شاگردان وی، فرزندش ابوالعباس جمال الدین احمد (درگذشت حدود ۹۷۷ق)[۱۵] و علی بن عبدالعالی کرَکی دارای شهرت به پژوهشگر کرکی و پژوهشگر ثانی(متوفی ۹۴۰ق)، در تحولات حوزه جبل دلیل نقش مهمی اجرا کردند.
در زمانه ابوالعباس احمد و فرزندش نعمت الله علی بن احمد (متوفی حدود ۹۸۸ق) و نوه‌اش احمد، حوزه عیناتا به نقطع ی عطفِ شکوه خویش رسید و دو بدن از پررنگ‌ترین فقیهان شیعه، یعنی علی بن عبدالعالی کرکی و زین الدین بن علی جُبعی/ جُباعی مشهور به شهیدثانی(متوفی ۹۶۶ق)،[۱۶] نزد برخی از اشخاص خویشان ابن خاتون درس خواندند و از آن ها اذن گرفتند.
دانا و دانا پر رنگ اهل ایران، ملاعبدالله بن حسین تستری (متوفی ۱۰۲۱ق)، به عیناتا مسافرت کرد و نزد نعمت الله علی (متوفی حدود ۹۸۸ق) دارای شهرت به ابن خاتون و فرزندش احمد علم آموزی کرد و از هر دو اذن عام گرفت.[۱۷]
همینطور فقید پررنگ عاملی، علی بن هلال کرکی دارای اسم و رسم به روحانی علی منشار (متوفی ۹۸۴ق)[۱۸] از جمال الدین احمدبن محمدبن علی بن خاتون عیناتی داستان نموده است.[۱۹] علی بن هلال بعد ها به کشور‌ایران هجرت کرد و در دوران فرمانروا طهماسب (متوفی ۹۸۴ق) روحانی الاسلام اصفهان شد.[۲۰]
رونق حوزه عیناتا، که بیش تر از یک قرن به درازا کشید، با سفر برخی اشخاص آل خاتون به جمهوری اسلامی ایران و هند از دربین رفت.[۲۱]

کَرَک
کرَک/ کرک نوح، در راس جبل لبنان واقع گردیده است. اولیه فقیهِ شناخته گردیده این حیطه، احمد بن طارق کرکی (متوفی ۵۹۲ق) میباشد. ذهبی[۲۲] از وی با وصف محدّث و فقیه خاطر کرده و گفته که تاجری شیعه بوده میباشد. پیشگامِ تأسیس حوزه کرک، حسین بن محمد بن هلال کرکی (متوفی حدود ۷۵۷ق)، دانش آموز شهید اولیه، میباشد. او با شهید در حلّه آشنا شد و نزد او شاگردی و از وی اذن اخذ کرد[۲۳] دانسته‌های ما درباره او محصور به همین مطالب میباشد. با این هم اکنون، حوزه کرک در زمان او التفات عیناتا را نیافت.

از سایر عالمان کرک، محمد بن عبدالعالی کرکی (متوفی ۸۰۸ق)، از شاگردان شهید نخستین، میباشد.[۲۴] او مطمئناً در کرک بومی بوده، ولی از اینکه در تکوین حوزه کرک نقشی داشته میباشد یا این که نه، اطلاعی در چنگ وجود ندارد.